SSVD – Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum Yapsam mı?

2010 senesinde hamile kaldığımı öğrendiğimde çok sevindim. Hamileliğimin ilk birkaç ayı geçtikten sonra ben de her hamile gibi doğum yöntemi üzerinde düşünmeye başladım. Yaptığım değerlendirmeden sonra epidural destekli vajinal doğumun benim için en uygun seçenek olacağına karar verdim.

Bu kararı vermemde üç büyük etken vardı. Birincisi ameliyat olma fikrinin hoşuma gitmemesiydi. Ameliyat sırasında ve sonrasında oluşabilecek komplikasyonlar, vajinal doğumun zorluklarıyla kıyaslandığında bana daha büyük bir risk gibi gözüktü. İkincisi, bebeğimin dünyaya geldiği dakikayı gözlerimle görmek, o anlara tanıklık etmek, onu hemen kucaklayabilmek istedim. Üçüncüsü, seneler önce en yakın dostlarımdan biri olan Esin’in doğumunda bizzat bulunmuştum. Doğum için hastaneye yatar yatmaz onun yanına gitmiş, sancıları sırasında elini tutarak adeta bir doula gibi ona destek olmuştum. Arkadaşım doğum sancılarıyla başetmek için epidural aldı. Doğum zamanı gelince onunla beraber ameliyathaneye girdim. Henüz çocuk sahibi olmayan biri için mühtiş bir deneyimdi. Esin’in gücüne ve azmine hayran oldum. Vajinal doğumun korkulacak birşey olmadığını gördüm. Minik oğlu Sarp’ın dünyaya geldiği dakikalara, bir yaşam mucizesine tanık olarak onun teyzesi oldum. Takip eden haftalarda Esin’in ne kadar kolay iyileştiğini izledim. İleride doğum yaparsam bu şekilde yapmayı aklımın bir köşesine yazdım.

Aradan seneler geçti. Şanslıyım ki aldığım bu kararı gerçekleştirebildim. Doğum hikayemde anlattığım üzere, oğlum Can’ı 2011 senesinde vajinal doğumla dünyaya getirdim. Doğum sancısıyla başa çıkmak için epidural anestezi aldım. Ayrıca doğumu hızlandırmak için suni sancı verildi ve su kesem müdahale ile patlatıldı. Bu koşullarda müdahaleli bir vajinal doğum yaptığım söylenebilir. Ancak müdahale kısmını kendime dert etmedim. Epidural ve suni sancı almanın ya da su kesemi doğal olmayan yollarla patlatmanın beni daha az anne yaptığını düşünmüyorum. Benim için bebeğimi sağlıkla kucağıma almak önemliydi. Bunu sağlayan doktoruma minnet borçluyum. Doğum benim için biraz zorlu ancak kesinlikle pozitif bir tecrübeydi. Bir kere daha doğum yapsam, yine aynı şekilde yaparım.

Sezaryen Sonrası Vajinal Doğum Tartışmaları

Bugün bana ulaşan bir imza kampanyası üzerine konuşmak istiyorum. Konumuz Sezaryenden Sonra Vajinal Doğum ya da kısaca SSVD. Adından da anlaşılabileceği gibi, daha önce sezaryen olmuş bir kadının, takip eden doğumlarından birinde vajinal doğum yapmasını ifade ediyor.

Şimdi gelin Bir kere sezaryen ve hep sezaryen olmak zorunda değil kampanyasına bir göz atalım. Kampanyayı başlatanlar özetle “Sezaryenden sonra normal doğum (SSVD) için hastane şartlarının düzenlenmesini ve isteyen annelerin SSVD taleplerinin değerlendirilmesini” istiyor. Detaylarını yukarıdaki linkten görebileceğiniz bu kampanyanın en çarpıcı mesajları şöyle:

[important]

SSVD, Türkiye’nin büyük illerinde daha çok denenebilen; söz konusu deneme için gebe ve ailesinin daha fazla sağlık masrafına katlandığı, büyük özel hastanelerin sunduğu özel bir uygulama haline gelmektedir. Anadolu şehirlerinde, kamu ve küçük ölçekli özel hastanelerde gebeler SSVD’ye yönlendirilmemekte, SSVD talebinde bulanan gebelerin talepleri geri çevrilmektedir. SSVD hakkının sağlanamamış olması aşağıdaki olumsuzlukları beraberinde getirmektedir:

  • Kadınlar için temel insanı hak olan doğum hakkının ihlal edilmesi demektir.
  • SSVD hakkına kavuşamamış kadınların yaşadığı bireysel, toplumsal; maddi, manevi kayıplar, hasarlar ülke sosyolojisini etkileyecek boyuttadır.
  • Ülkemizde sezaryen doğum oranının yarısını mükerrer sezaryenler oluşturmaktadır. Bu durum kadın üreme ve genel sağlığı açısından riskler içermektedir.
  • Sezaryen operasyonlarının neden olduğu sağlık harcamaları, sezaryen sonrası vajinal doğum harcamalarından yüksektir.
  • SSVD nüfus veya doğurganlık oranlarını doğrudan etkilemekte, SSVD hakkına sahip olamamanın ilerleyen  yıllarda ailelerin çocuk sahipliği oranını düşüreceği, demografiyi etkileyeceği gözlemlenmektedir.
[/important]

SSVD’ye Yakından Bakış

SSVD kampanyası hakkında ne düşündüğümü söylemeden önce konuyu enine boyuna incelemenin faydalı olacağını düşünüyorum. Eğer siz de daha önce sezaryen yapmış bir anneyseniz ve yeni bir doğum söz konusu olacaksa seçeneklerinizi bilmelisiniz. Her konuda olduğu gibi SSVD’un da faydaları ve riskleri var. Sağlığımızı direkt etkileyen kritik kararları almadan önce bu fayda ve riskleri yan yana koyarak karşılaştırmalıyız.

SSVD’un Fayda ve Risk Karşılaştırması

FaydalarıRiskleri
1-Karnınızda yeni bir kesik oluşmaz. 1-Rahim yırtılması (Uterus rüptürü  ya da uterine rupture) riski oluşabilir (%1 den az risk)
Yeniden hamile kalmayı düşünüyorsanız bu önemlidir. Çünkü karnınızda ne kadar çok kesik olursa sonraki hamileliklerde sorun yaşama riskiniz o kadar artar. Ayrıca estetik açıdan yeni bir yara izi taşımazsınız.Düşük bir olasılık olmasına rağmen anne ve bebek için hayati bir tehlike yaratabilen önemli bir risktir.
2-Ameliyat komplikasyonlarıyla uğraşmazsınız. 2-Enfeksiyon riski artar
SSVD yaptığınızda ameliyattan doğan enfeksiyon, kanama, diğer organların zarar görmesi gibi riskler azalmış olur.Eğer SSVD denemiş ve başarılı olamayarak sezaryene dönmek zorunda kalmışsanız, enfeksiyon riski sadece sezaryen olan birine göre daha fazladır.
3-İyileşme süreci hızlanır3-Doğumun sezaryene dönüşme ihtimali doğabilir
Vücudunuzun bütünlüğü bozulmamış olduğundan doğum sonrası iyileşme süreci daha hızlıdır. Doğum sürecinde oluşan çeşitli komplikasyonlar nedeniyle SSVD olarak başlayan bir doğum sezaryene dönebilir (Her 10 kadından 2-4’ünde)
4-Annenin doğuma katılım ve doğum sonrasında enerji seviyesi artar.4-Önceki rahim izinin açılması riski oluşabilir
SSVD ile doğuma aktif olarak katılır, doğum sonrasında bebeğinizi hemen kucağınıza alır ve emzirmeye başlayabilirsiniz. Eve döndüğünüzde İlgilenmeniz gereken bir ameliyat yarası olmadığından, daha aktif bir şekilde bebeğinizle ilgilenebilirsiniz.Daha önce sezaryen olan kesi yerinde küçük bir açılma görülebilir. Rahim yırtılmasına kıyasla hafif bir durumdur. Çoğunlukla fark edilmeden kendi kendine iyileşir.
5-Daha ekonomik olması beklenir. 5-Beklenenden daha az ekonomik olabilir.
SSVD vajinal doğum olduğu için, normal doğuma göre daha uygun fiyatlıdır.SSVD sık uygulanan bir durum olmadığı için her hastanede yapılmayabilmekte ve ancak büyük şehirlerde, bu konuda uzmanlaşmış özel hastanelerde yapılmak durumunda kalınabilmektedir. Bu da masrafların bekleneden fazla olmasına yol açabilir.
6-Geniş bir aile planlamanıza yardımcı olur.
Arka arkaya sezaryen olmak doğum risklerini artıran bir uygulamadır. İleride geniş bir aile planlayanlar SSVD yaparak sezaryenden doğan komplikasyonları elemine edebilir.

SSVD’un fayda ve risklerini teorik olarak karşılaştırarak buna sıcak bakıyor olabilirsiniz. SSVD’a sıcak bakmak işin ilk adımıdır. Bu uygulamayı düşünen annenin bir sonraki adımı kadın doğum doktoruyla görüşmek olmalıdır. SSVD kişiye özel koşulları değerlendirerek verilecek bir karardır. Genel olarak SSVD yapma şansının yüksek olduğu ve düşük olduğu durumlar vardır:

SSVD Şansının Yüksek Olduğu Durumlar

  • Daha önceki sezaryeniniz enine kesik şeklindeyse
  • Rahimde sezaryen dışında başka bir kesik ya da anormallik yoksa
  • Daha önce vajinal bir doğum ya da başarılı bir SSVD yaptıysanız
  • Daha önce sezaryen olmanıza neden olan ve aşağıda listelediğim* durumların birini yaşamıyorsanız
  • Doğumunuz doğal sürecinde başladı ve rahminiz olması gerektiği gibi açılıyorsa
  • 35 yaşından küçükseniz

SSVD Şansının Azaldığı Durumlar

  • Daha önceki sezaryeniniz klasik ya da boyuna kesik şeklindeyse
  • Daha önce rahim ya da miyom ameliyatı olduysanız, rahim yırtığı atlattıysanız
  • Daha önce sezaryen olmanıza neden olan aşağıdaki durumların birini* yaşıyorsanız
  • 40 haftadan uzun süredir hamileyseniz
  • Obezseniz
  • 35 yaşından büyükseniz

sezaryenSezaryen Yapılan Durumlar Nelerdir?*

Sezaryen yapılmasını gerektiren koşullar kişiye özgüdür. Benzer koşulları yaşayan iki anneden biri sezaryen olurken, diğeri vajinal doğum yapabilir. Sezaryen genellikle aşağıdaki durumlarda yapılır.

  • Bebekle ilgili durumlar: Fetal sıkıntı, mekonyumun varlığı (bebeğin anne karnında kakasını yapması), bebeğin vajinal doğuma elverişli olmayan bir konumda olması (makat gelişi, yan geliş, alın gelişi), çoğul gebelikler, bebeğin 4 kg.dan iri olması (%9 oranında görülür).
  • Anneyle ilgili durumlar: Daha önce boyuna kesikli bir sezaryen yapılmış olması, annenin hipertansiyon (Preeklamps) gibi rahatsızlıkları bulunması, annede bebeğin doğum kanalından geçerek çıkması durumunda bebeğin sağlığını etkileyecek bir hastalığının bulunması (HIV, Hepatit B, Genital herpex)
  • Doğum süreciyle ilgili durumlar: Doğumun uzaması (uzamış eylem ya da distosi), bebek başı/pelvis uyumsuzluğu (çatının dar olması)
  • Bebeğin bulunduğu ortamla ilgili durumlar: Kordon sarkması, Plasenta previa (Plasentanın olması gereken yerden farklı yerde konumlanmasıyla gelişen ve annede aşırı kanamaya yol açan durum – %0.3-%0.5 oranında görülür), Ablasyo plasenta (Bebek henüz doğmadan plasentanın rahimden ayrılması – %1 oranında görülür), Vasa previa (Bebeğin gelişimini sağlayan kan damarlarının olması gerekenden farklı yerde konumlanması – %0.4 oranında görülür)

Göz Önüne Alınması Gereken Faktörler

SSVD konusunda karar vermeye çalışan kadınların aklına en sık takılan konular şunlardır:

  • SSVD güvenli mi?

Belirli koşulların sağlanması durumunda SSVD pek çok kadın için güvenli bir tercih olabilir. SSVD’a uygun olup olmadığınız sadece kişisel bir tercih değil, doktorunuzla beraber verilecek bir karar olmalıdır.

  • SSVD adayı olan her kadının SSVD’u başarılı olur mu?

Eğer doktorunuzla beraber SSVD yapmaya karar vermişseniz, buna “doğum denemesi – trial of labor” denir. Bunun anlamı sezaryenden sonra vajinal doğum yapmayı deneyeceğinizdir. Ancak SSVD kararı vermeniz bunu gerçekleştirebileceğiniz anlamına gelmez. SSVD deneyen her 10 kadından 2-4’ü doğum sırasında gelişen komplikasyonlar nedeniyle sezaryene dönmek durumunda kalmıştır. Bu nedenle SSVD yapmak isteyen kadınların beklentilerinin gerçekçi olması, doğum farklı bir şekilde gelişirse hayal kırıklığına uğramalarını engelleyecektir.

  • Daha önce iki kere sezaryen oldum. SSVD olabilir miyim?

Bunun cevabını ancak doktorunuz verebilir. Bununla beraber, genel olarak, daha önce 1 ya da 2 kere sezaryen olduysanız, fakat bunun yanısıra vajinal doğum da yaptıysanız, rahminizin yırtılma riski daha önce hiç vajinal doğum yapmamış (sadece sezaryenle doğum yapmış) kadınlara oranla daha düşüktür. Ancak ne kadar çok sayıda sezaryen olduysanız rahminizin yırtılma riksi o kadar artar. Bu nedenle ikiden fazla kere sezaryen olan kadınlara SSVD tavsiye edilmemektedir.

  • SSVD’nin uygunluğuna karar vermek için yapılan testler/değerlendirmeler neler?

SSVD’de sıcak bakıyorsanız bunu doktorunuzla paylaşmalısınız. Kendisi gerekli değerlendirmeleri yaparak sonucuu sizinle paylaşacaktır. Hastadan SSVD önerisi geldiğinde doktorların genel olarak baktığı bulgular şunlardır:

– Önceki sezaryende yapılan kesinin türünden emin olmak için o ameliyatın kayıtları
– Fiziksel muayene
– Fetal ultrason
– Fetal kalp atışı izleme (Fetal kalp atışı doğum sırasında da takip edilir. Eğer rahimde bir yırtık meydana gelirse çoğunlukla bebeğin kalp atışı hızla düşer. Annede kanama olur.)

  • SSVD nasıl bir doğum? Vajinal doğumdan farklı mı?

Doğum sırasında anne ve bebeğin durumunun dikkatlice takip edilmesi dışında SSVD’un normal doğumdan herhangi bir farkı yoktur. Doğum sırasında  fetal kalp atışları sürekli monitorle izlenir.

SSVD kararı verildikten sonra, zamanı gelmiş bir doğum normal sürecinde işlemiyorsa (mesela 40 hafta doğmasına rağmen doğumun başlamaması), doğumu başlatıcı doğal yöntemler uygulanabilir. SSVD sırasında doğumu başlatıcı ve hızlandırıcı müdahaleler doktor kararına bağlı olarak uygulanabilir. Yine doktor kararıyla doğum ağrısıyla başa çıkma yöntemleri uygulanabilir. SSVD yapan kimi doktorlar rahim yırtılmasını tetikleyeceği düşüncesiyle doğumu başlatıcı ve hızlandırıcı müdahaleleri (suni sancı ya da oxytocin verilmesi) tercih etmeyebilir ve doğumun kendi seyrinde ilerlemesini beklemek isteyebilir. Bu nedenle SSVD adayı anne ve doktor bu koşulları önceden konuşmalıdır.

SSVD’da doğum eyleminin süresi duruma göre değişir. Eğer anne daha önce sezaryenin yanısıra normal doğum yapmışsa, vücudu normal doğum yapmaya alışmış olacağı için SSVD süreci kısa olabilir. Eğer anne sadece sezaryen olmuşsa SSVD sırasında ilk kez doğum yapıyor gibi bir deneyim yaşayabilir. Örneğin doğum süreci uzun (ya da kısa) olabilir.

SSVD sonrasında iyileşme süreci vajinal doğumdan farklı değildir. Doğumdan sonraki 24-48 saat içinde anne evinde dönebilir.

  • SSVD nerede yapılmalı?

SSVD bu konuda tam teşekküllü olan merkezlerde yapılmalıdır. Çünkü doğumun süreci her an değişebilir. Bu merkezlerde 24 saat hizmet veren kan bankası, 24 saat fetal izleme, 24 saat cerrahi müdahale yapabilecek ekibe ihtiyaç vardır. Ayrıca sürekli anestezi uzmanı da olmalıdır.

SSVD Kampanyası Hakkında Ne Düşünüyorum?

Daha önce sezaryen yapmış olan arkadaşlarımla sohbet ettiğimde, sonraki hamileliklerinde yine sezaryen yaptırmak zorunda olduklarını düşündüklerini görüyorum. Ülkemizde, kadınlarımızda ve bazı doktorlarımızda sezaryenden sonra vajinal (normal) doğum yapılamayacağı konusunda yaygın bir kanı var. Elbette doğumun ne şekilde olacağı en çok anneye ve biraz da doktora bağlı bir karar. Ancak sezaryenden sonra sezaryen yaptırmak bir mecburiyet ya da kader değil.

Daha önce sezaryenle çocuğuna kavuşan ve sonraki hamileliklerinde vajinal doğumu düşünen ya da böyle bir seçenek olduğunu daha önce hiç duymamış  tüm anne adaylarının bu konuda gerekli araştırmayı yapmalarını öneririm. Eğer gerekli koşullar sağlanıyorsa SSVD bebeğinizi kucağınıza almak için güzel bir seçenek olabilir. Risklerinin yanısıra pek çok faydasının da olduğu açık.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta şu: SSVD herkese göre değil. Çünkü kişiye göre değişen, kişiye özel koşulların değerlendirilmesiyle verilecek bir karar. Dolayısıyla “Tüm anne adayları için uygulansın” diye bir yargıya ya da yönlendirmeye ulaşmak söz konusu olamaz. Ancak, genel bir politika olarak, SSVD’un kesinlikle zorlaştırılmaması, SSVD düşünen ve sağlık açısından bir engeli bulunmayan anne adaylarına yardımcı olacak düzenlemelerin yapılması gerektiğini düşünüyorum.

Aslında sağlık mevzuatında bu konuda bir engelleme yok. Yani teorik olarak dileyen ve koşulları uyan her kadın SSVD yapabilir. Ancak imza kampanyasında belirtildiği üzere, bu konuda pratikte pek çok engel çıkıyor. Özellikle SSVD yapan merkezlerin pahalı özel hastaneler olması (ekonomik koşullar) ve SSVD yapmaya gönüllü olan doktorların zor bulunması SSVD düşünen kadınlar için zorluk yaratıyor, onları yıldırıyor ve yeniden sezaryen olmaya mecbur bırakıyor.

Bunun ötesinde, ülkemizde sezaryen gereksiz durumlarda dahi teşvik ediliyor, rahat bir doğum yöntemiymiş gibi sunuluyor. Oysa sezaryen nihayetinde diğer tüm ameliyatlar gibi çeşitli riskler barındıran bir ameliyattır. Elbette sezaryenin de gerekli olduğu durumlar vardır. Ancak SSVD da uygun koşullarda uygulandığında anne için çok güzel bir doğum şekli. Bu konuda son söz anneler ve anne adaylarında olmalı.

Eğer siz de SSVD’u destekliyorsanız, imza kampanyasına katılmayı unutmayın

dogumKaynaklar

WebMD 1 | WebMD 2 | WebMD 3 | WebMD 4 | WebMD 5

Doğum ve Sezaryen Eylemi Yönetim Rehberi

ÖNEMLİ UYARI! Bu yazı yukarıda verilen kaynaklardan yola çıkılarak bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Herhangi bir tıbbi tavsiye niteliğinde değildir. Doğum tercihleri kişiye özeldir ve ancak hasta/doktor mutabakatı ile uygulanır. Doğum anında kişiye özel koşullar nedeni ile burada yazanlar farklı şekilde gerçekleşebilir. Bu yazı tıp personelinin tavsiyesi yerine geçemez/geçmeyi amaçlamaz. Bu yazıdaki seçeneklerin takip edilmesinden dolayı doğacak sonuçlardan bebekveben.com sorumlu tutulamaz.

Hakkında Bebek ve Ben

Bebek ve Ben

Merhabalar! Adım Tanla. Dijital tasarımcıyım. Eşim Kuzey ve 5 yaşındaki oğlum Can’la beraber dünyayı keşfediyoruz. Hayatı, insanları, video oyunlarını ve seyahati seviyorum. Okumayı, araştırmayı, dinlemeyi ve konuşmayı da… Oğluma hatıra olarak başlattığım BebekveBen’in kısa zamanda annelerin buluştuğu, soru sorduğu ve paylaştığı bir ortama dönüşmesinden çok mutluyum. Çocuk yetiştirmenin heyecan verici dünyasında bize eşlik ettiğiniz için teşekkürler.

Sen de bir yorum yaz...

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*