Bebek ve Çocuklarda Sık Görülen Yaralanmalar

bebek ve çocuklarda yaralanmalarOkurlarımdan Hatice, minik kızı Elif’in geçirdiği ufak bir ev kazasıyla ilgili bir soru sormuş. Elif’e “çok geçmiş olsun!” diyor ve annesinin sorusunu paylaşıyorum.

Dün ufak bir kaza atlattık. Elif odada oynarken ayağı oyuncaklara takıldı. Birden düşüp alnını koltuğun köşesin vurdu. Çok canı yandı ve çok ağladı. Hemen buz koyduk ama yine de şişmesini ve hafif morarmasını engelleyemedik. Önlem olarak bir kaç saat uyutmadık. Babamız da ellerini sağa sola hareket ettirirken göz takibini kontrol etti devamlı. Çok şükür daha iyi şimdi, ama bizi korkuttu minik yavrum. Hazır bebeklerle ilgili her konuda yazarken, bebeklerin yaşadığı böyle minik ev kazaları ve bu kazalardan sonra yapılacaklar konusuna da değinmeni rica ediyorum. Malum çok yaygın olan şeyler bunlar… Hem de herkese yardımcı olur diye düşünüyorum.

Biz ebeveynler ne kadar dikkatli olmaya çalışsak da, bebekler emeklemeye ve yürümeye başladığından itibaren böyle ufak kazaların olması kaçınılmaz. Birkaç hafta önce Can da hemen yanımda oyun oynarken dengesini kaybederek düştü ve üst dudağını patlattı. Allahtan ciddi birşey değildi. Ama ilk anda dudağından gelen kan beni çok korkuttu. Hatice’nin sorusundan sonra da bu konuyu araştırmak şart oldu.

Bu yazımda bebeklerde ve çocuklarda yaralanmalar ve bu konularda neler yapmamız gerektiği üzerinde duracağım. Konu çok kapsamlı olduğu için deri yaralanmaları (çürükler, sıyrıklar, küçük kesikler, büyük kesikler), baş yaralanmaları, zehirlenmeler, ısı kaynaklarından oluşan yanıklar, elektrik çarpması ve hayvan ısırıkları gibi sık oluşan yaralanmaları ele alacağım.

Deri Yaralanmaları

Derinin bütünlüğünün bozulduğu her durumda tetanoz kapma riski vardır.  Bu nedenle çocuğunuzun tetanoz aşısı olduğuna emin olun.

çürük ve sıyrıkÇürükler

Yapılacaklar

  • Eğer yara acı veriyorsa, buz torbası ya da temiz bir beze sarılı buz ile soğuk kompres uygulayın. Buzu direkt deriye sürmeyin.
  • Yarım saatlik bir kompres yeterli olacaktır.
  • Çürükler genelde  2-4 hafta içinde iyileşir. İyileşme sürecinde morumsu siyah, kırmızımsı mavi, ve sarımsı yeşil şeklinde renk değiştirir.

Doktoru Arayacağınız Durumlar

  • Nereden çıktığı belli olmayan ya da ateşle beraber ortaya çıkan berelenmelerde
  • Merdane türünde sıkışmalardan oluşan berelenmeler (mesela çocuğun elini ya da ayağını bisikletin demirleri arasına sıkıştırması)

Sıyrıklar

Yapılacaklar

  • Bu yaralanmalar sıklıkla dizler, dirseklerde görülür. Derinin üst tabakası sıyrılmış ve altta kırmızı ve hassas bir bölge bırakmıştır. Derin olan sıyrıklarda hafifi bir kanama görülebilir.
  • Gazlı bez, pamuk ya da temiz bir bezle, yarayı fazla hırpalamadan su ve sabunla temizleyin. Eğer çocuğunuz bunu yaptırmak istemiyorsa, banyo küvetine su doldurarak etkilenen bölgeyi içine sokun.
  • Eğer kanama kendi başına durmuyorsa, hafifçe basınç uygulayın.
  • Eğer doktorunuz böyle durumlarda antiseptik krem ya da sprey uygulamanızı öneriyorsa, uygulayın ve steril bir bandajla bölgeyi fazla sıkı olmayacak şekilde kapatın. Eğer kanama yoksa bandaja gerek yoktur.

Küçük Kesikler

Yapılacaklar

  • Bölgeyi su ve sabunla yıkayın.
  • Eğer doktorunuz böyle durumlarda antiseptik krem ya da sprey uygulamanızı öneriyorsa, uygulayın ve steril bir bandajla bölgeyi fazla sıkı olmayacak şekilde kapatın.
  • Bandajı 24 saat sonra açıp, havayla temas ederek iyileşmesini sağlayın. Ancak çocuğunuz o bölgeyi temiz tutamayacaksa, tekrar bandajlayın.

Doktoru Arayacağınız Durumlar

  • Kızarıklık, şişme, bölgeye dokunulduğunda sıcaklık, bölgeden iltahap ya da beyaz sıvı akması enfeksiyona işarettir. Doktorunuzu arayın.

Büyük Kesikler

Yapılacaklar

  • Kanamayı durdurmak için derhal bölgeye basınç uygulayın. (Gazlı bez, temiz bebek bezi, temiz bir bez ya da hiçbiri yoksa temiz el ya da parmakla) Aynı anda yaralanmış bölgeyi mümkünse kalp hizasından yukarıya kaldırın.
  • Eğer 15 dakika içinde kanama durmazsa, bez miktarını artırarak daha çok basınç uygulayın.
  • Kanama durduğunda bölgeye fazla sıkı olmayan bandaj uygulayın.
  • Doktorunuzdan görüş almadan bölgeye herhangi bir ilaç ya da madde sürmeyin.
  • Yara derinse, büyükse, yüzde, ya da eldeyse dikiş gerekebilir.

Doktoru Arayacağınız Durumlar

  • Yaranın uçları açıksa (birleşmemişse, kaynamamışsa), yara derinse, kan fışkırıyorsa, kanama 30 dakika içinde durmadıysa hemen doktoru arayın ya da hastaneye gidin.
  • Eğer gerekliyse, bir sağlık görevlisine ulaşana kadar yara üzerine basınç uygulamaya devam edin.
  • Eğer ilgilenmeniz gereken başka yaralar da varsa, basınç uyguladığınız bezi, bantla bölgeye sabitleyin.

Baş Yaralanmaları

Tehlike Kaynakları

  • Çocuğunuzun yatak, koltuk, masa, duvar, balkon, pencere gibi kendi boyuna eşit ya da daha yüksek bir yerden, sert bir zemine düşmesi
  • Ağır bir objeyle başına vurulması, ağır objenin başına düşmesi
  • Başın ön ya da arka kısmından çok yan kısımlarının çarpması

Yapılacaklar

  • Başta kesikler ya da çürükler oluştuysa: Baştaki damarların fazlalığı nedeniyle, küçük bir yaranmada bile fazla kanama görülebilir. Yaralanan alanlar yumurta büyüklüğünde şişebilir. Çürükler ve kesikleri yukarıda verildiği gibi tedavi edin ya da doktora gidin.
  • Ciddi baş yaralanmaları: Çocuklar  çok hareketli olduğu için ufak tefek baş yaralanmaları oluşması her zaman mümkündür. Bununla beraber kafaya ciddi bir darbe geldiğinde çocuğu en azından 6 saat boyunca gözlem altında tutmak gerekir. Bazı ciddi yaralanmaların belirtileri hemen ortaya çıkmasına rağmen, bazı ciddi yaralanmaların belirtileri birkaç gün sonra da ortaya çıkabilir.

Doktoru Arayacağınız ya da Acile Gideceğiniz Durumlar

Aşağıdaki durumlar olduğunda doktoru görünceye kadar çocuğu, başı bir yöne dönük olacak şekilde sakince yatırın. Boynunun hasar  gördüğünü düşünüyorsanız, kesinlikle hareket ettirmeyin. Soluk alması ya da kalp atışları durursa suni solunuma başlayın. Çocuğunuz aşağıdaki durumlardan kurtulduysa, doktorla konuşana kadar herhangi bir yiyecek ya da içecek vermeyin.

  • Bilinç kaybı
  • 1 saatten fazla süren ve gittikçe artan, normal günlük aktiviteleri ve uyku düzenini bozan, çocuklar için verilmiş ağrı kesiciyle dinmeyen başağrısı (Konuşamayan ufak çocuklarda ağlama, sızlanma, başını tutma ya da sıvazlama)
  • Ayılamama hali (Yaralanmayı takip eden 1 gün boyunca gündüz uykularında 1-2 saat aralığında, gece uykularındaysa 2-3 saat aralığında uyandırıp, ayılıp ayılmadığını kontrol edin. Ayılmıyorsa, nefes alıp almadığını kontrol edin.)
  • Bir ya da ikiden daha fazla kusma
  • Kulak ya da burundan kan ya da sıvı gelmesi
  • Gözlerin çevresinde yada kulakların arkasında siyahımsı mavi alanların belirmesi
  • Kafatasında çukurlaşma oluşması
  • Yürümede güçlük, vücutta sakarlık (bebeklerde görülen normal acemi hareketlerin ötesinde), kolunu, ayaklarını ya da başka vücut organlarını oynatamama
  • Şaşkınlaşma hali, büyük çocuklarda nerede olduğunu ve kim olduğunu bilememe, konuşmanın ağızda yuvarlanması/anlaşılamaması, ileri derecede asabilik, yada diğer anormal davranışlar
  • Havale gibi nöbet geçirme
  • Gözbebeği büyüklüğünün iki gözde farklı olması, göze ışık tutulduğunda gözbebeğinin küçülmemesi, ışık çekildiğinde büyümemesi
  • Tende bir saatten daha fazla süren ve normal olmayan beyazlık

Zehirlenmeler

Yiyecek yada içecek olarak tanımlanmayan herşey potansiyel olarak zehirli olabilir. Zehirlenme belirtileri: çocuğun normal halinden daha farklı olan uyuşukluk yada huysuzluk, düzensiz kalp atışı, hızlı soluk alma, solunum güçlüğü, ishal, kusma, gözlerde aşırı sulanma, terleme, ağızının suyunun akması, derinin sıcak, ağzın kuru olması, gözbebeklerinin çok küçük ya da çok büyük olması, titreme, çarpıntı, havale.

Tehlike kaynakları

  • Temizlik maddeleri
  • İlaçlar
  • Bitkiler
  • Yılan, akrep, arı ve böcek gibi hayvanlar

Yapılacaklar

  • Eğer çocuğunuzda bu belirtiler varsa ve bu belirtilerin başka bir açıklaması yoksa, çocuğunuzun tehlikeli bir maddeyi yuttuğunu gördünüzse ya da tehlikeli maddenin boş şişesini elinde/yakınında gördünüzse hemen 114 numaraları Zehir Danışma merkezini ya da hastaneyi arayın.
  • Aramayı yaparken maruz kalınan zehirli maddeyle ilgili bilgi vermeye hazır olun. Verilecek bilgiler: Zehirli maddenin adı (ilaç yada temizlik maddesiyse prospektüsü, şişesi ya da kutusu), bitkiyse tarifi (hastaneye gidilecekse bitkinin yaprağından bir parça), zehirlenmenin zamanı, ne kadar zehirli madde yutulduğu/alındığı, varsa oluşan belirtiler, varsa yapılan müdahaleler/tedaviler
  • Çocuğunuz bilincini kaybetmişse soluk alıp almadığını ve kalp atışı olup olmadığını kontrol edin. Nefes almıyor ya da kalp atışı durmuşsa suni solunuma başlayın.
  • Zehirlenmeleri kendi kendinize tedavi etmeye çalışmayın. Zehirlenme durumunda ağızdan birşey vermeden  önce (yiyecek, içecek yada kusmayı teşvik edecek herhangi birşey) doktordan bilgi alın. Zehirlenmelerde hatalı müdahaleler çocuğunuza daha çok zarar verir.

Yanıklar (Isı Kaynaklarından Oluşan)

Tehlikeli Bölgeler

  • Mutfakta sıcak su
  • Ocak ve fırın
  • Soba

Yapılacaklar

  • Parmak, el, ayak, kol ya da bacaklarda oluşacak birinci dereceden (hafif) yanıklar için, yanan bölgeye soğuk su (buzlu değil) uygulayın. Gövde ve yüzdeki birinci dereceden yanıklar için bir bezle soğuk kompres uygulayın.
  • Uygulamayı çocuk acıyı hissetmeyecek duruma gelene kadar (15-30 dakika boyunca) devam ettirin.
  • Buz, yağ ya da yanık kremi uygulamayın. Bir-iki su kabarcığı oluşmuşsa bunları patlatmayın. Bunlar deriye zarar verir.
  • Soğuk uygulama bittikten sonra, bölgeyi yapışkan olmayan bir bandajla (gazlı bez, temiz bir bez vs) kapatın.

Doktoru Arayacağınız Durumlar

  • Kızarıklık ve acı birkaç saatten fazla sürerse
  • Geniş bir bölge tamamen su kabarcıklarıyla kaplanmışsa (ikinci derece yanık),
  • Yanık bölgesi beyaz ya da kömüleşmişse (üçüncü derece yanık),
  • Yüzde, ellerde, ayaklarda, cinsel organda yanık alanı çocuğun elinin boyutundan daha büyükse

suda boğulmalar,

Elektrik Çarpması

Tehlike Kaynakları

  • Elektrik prizleri (içine çocuk tarafından bir cisim sokulması)
  • Kaçak yapabilecek herhangi bir elektrikli alet
  • Banyo küveti doluyken, yakınlarda bırakılan prize takılı saç kurutma makinası

Yapılacaklar

  • Elektrik kaynağının münkünse fişini çekin ya da çocuğu kuru ve metal olmayan bir objeyle (tahta süpürge sapı, tahta sandalye, plastik bir çizme ya da büyük bir kitap) kaynaktan ayırın.
  • Eğer çocuk suya temas ediyorsa, kesinlikle suya dokunmayın.
  • Çocuk elektrik kaynağından ayrıldıktan sonra  112 Acil Servisi arayın.
  • Eğer çocuk nefes almıyorsa ya da kalp atışı durmuşsa hemen suni solunuma başlayın.
  • Elektrik çarpmalarından oluşan yanıkların doktor tarafından tedavi edilmesi gerekir. Bu nedenle müdahale etmeyin.

Hayvan Isırıkları

Tehlike Kaynakları

  • Köpek, kedi, yarasa,

Yapılacaklar

  • Isırılan bölgeyi fazla hareket ettirmeyin.
  • Yarayı hafifçe sabun ve suyla yıkayın. Bölgeye herhangi bir madde sürmeyin, uygulamayın.
  • Kanama oluşmuşsa, kanamayı kontrol altına alın.
  • Kuduz riskine karşı hayvan ısırıklarında genel olarak doktoru arayın.
  • Böcek, yılan ve deniz hayvanlarının ısırıkları için farklı prosedürler vardır. Bu nedenle bu prosedürleri uygulamayın.

Doktoru Arayacağınız Durumlar

  • Isırılan bölgede kızarma, şişme ve hassasiyet olması durumunda enfeksiyon oluşmuş demektir. Bu durumda mutlaka doktoru arayın.

Kaynak

Murkoff, Heidi, Mazel, Sharon, What to Expect the Second Year

Önemli not: Bu blogdaki yazılar bir anne olarak kişisel tecrübelerimden oluşmaktadır. Doktor veya tıbbi ehliyete sahip bir kişinin tavsiyesi niteliğinde değildir. Lütfen sağlık konularında karar vermeden önce araştırmalarınızı yapın, sağduyunuzu dinleyin ve doktorunuza danışın.

Hakkında Bebek ve Ben

Bebek ve Ben

Merhabalar! Adım Tanla. Dijital tasarımcıyım. Eşim Kuzey ve 5 yaşındaki oğlum Can’la beraber dünyayı keşfediyoruz. Hayatı, insanları, video oyunlarını ve seyahati seviyorum. Okumayı, araştırmayı, dinlemeyi ve konuşmayı da… Oğluma hatıra olarak başlattığım BebekveBen’in kısa zamanda annelerin buluştuğu, soru sorduğu ve paylaştığı bir ortama dönüşmesinden çok mutluyum. Çocuk yetiştirmenin heyecan verici dünyasında bize eşlik ettiğiniz için teşekkürler.

Sen de bir yorum yaz...

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*