Bebek Gelişimi: 17.Ay

17AYBilin bakalım kim 17 aylık oldu? Oğluş da oğluş! Bebek oğlum neredeyse 1,5 yaşında olacak. Bu satırları ileride okuyacağını umduğum oğluma buradan bol bol öpücük gönderiyorum. 17 ayın kutlu olsun Can’ım benim. Nice mutlu aylara…

Can için 17. ay “algının açılma ayı“ydı. Bu ayda bizim söylediğimiz kelimeleri ve cümleleri daha iyi anladığına tanık olduk. Artık “Kitabı, biberonu, emziği, topu ver” cümlelerinin anlamını biliyor. Bu aralar daha çok kelimeyi öğretmek amacıyla alıştırmalar yapıyoruz. Bir kelimeyi öğrenmesi için, ilgili nesneyi göstermek ve tekrar-tekrar ismini söylemek gerekiyor.

Ayrıca bir de gevezelik durumu başladı. Kendince cır cır konuşarak derdini anlatmaya çalışıyor. Kelimelerinin çoğu anlaşılır olmasa da, beden dili ve mimiklerle destekleyerek ne demek istediğini bal gibi söylüyor. Bazen uyduruk kelimelerine öyle bir tonlama katıyor ki resmen bir soru sorduğunu anlıyoruz. Yalnız kelimeleri anlaşılır olmadığı için tahmin oyunu oynuyoruz.

Birşeyi istediğini, yani “evet” dediğini “ı-hı” şeklinde özel bir ses çıkararak, “hayır” kelimesini ise kafasını iki yana sallayarak belli ediyor. Bu iki kelimeyi söylüyor olması işimizi çok kolaylaştırdı. Mesela yemek sırasında istemediği bir yiyecek için bilmeden ısrar etmekten kurtulduk.

İşte 17 aylık bebeklerin gelişim aşamaları:

Fiziksel Gelişim

  • Yürümek: 17. ay bebeklerin yürüme konusundaki becerilerini sağlamlaştırma ve geliştirme ayıdır. 17 aylık bebeklerin %90’ından fazlası yürür ve yürürken eğilerek yerdeki bir nesneyi alabilir. Eğer çocuğunuz henüz yürümüyorsa bunun pek çok sebebi olabilir. Bazı çocuklar çok iyi emekledikleri için yürümeye ihtiyaç duymaz. Bazıları düşeceğinden endişe duyduğu için yürümez. Bunlar normaldir. Bu tür çocukları teşvik etmek için elinden tutarak yürütme, yürüme denemesi yaptığında alkışla memnuniyetinizi belli etme, hoşlandığı bir oyuncağı birkaç adım ötesinde havada tutma gibi taktikler deneyebilirsiniz. Prematüre bebeklerin yürümesi konusundaki yazım da bebekleri yürümeye teşvik edecek diğer alıştırmalar konusunda size fikir verebilir. Ancak çocuğunuzun genel gelişimi hakkında endişeleriniz varsa mutlaka doktora danışın.
  • Tırmanmak: Elinizi tutarak ya da tutmadan merdivenleri tırmanmak, göğüsü hizasına gelen sandalye ve koltuklara tırmanmak en sevdikleri aktivitelerdendir. Bu ayda bebek karyolasının korkuluklarına tırmanıp aşağıya inmeye de çalışabilirler. Tırmanma döneminden kazasız olarak kurtulmak için, evinizde bebek için tehlike yaratabilecek yerleri bir daha gözden geçirin. Merdiven başlarına bebek güvenlik kapısı takmak, bebek karyolasının ayarını en düşük (derin) seviyeye getirmek gibi önlenmleri almayı ihmal etmeyin. (Can bu ayda koltukların üzerine tırmanmaya başladı.)
  • Elbise soymak-giymek: Bu ayda bazı bebekler kendi elbiselerini çıkarır. (Can uzun zamandır çoraplarını çıkarabiliyor. Son bir aydır yeleğinin çıtçıtlarını açıp yeleği çıkartabiliyor. Yatar konumdayken, nadiren, uyku tulumunun kollarını giyebiliyor.)
  • Diş fırçalamak: Bazı çocuklar yardımla dişlerini fırçalayabilir. (Diş fırçalama fikri bana hala ütopik gibi geliyor. Ancak bu alışkanlığa erken başlamanın önemi o kadar çok kaynakta vurgulanıyor ki, diş fırçamız ve florürsüz diş macunumuz çoktan hazır. İş pratik yapmakta…)
  • Günlük eşyaları kullanmak: Bebeğiniz günlük hayatta gördüğü anahtar, saç fırçası, mutfak bıçağı gibi aletleri kullanmak isteyebilir. Bu aletlerden bazıları tehlike yaratabileceğinden dikkatli olmak gerekir. Güvenli olduğu sürece, günlük aletlerden bazılarını sizin yardımınızla da olsa kullanmasında sakınca yoktur. Bebek kaşığı, bebek çatalı gibi eşyaları kullanması, hem el becerilerini geliştirir hem de sizin işinizi kolaylaştırır. Oyuncaklarını toplarken yardım etmesi, kitaplarını rafa koyması gibi davranışları da teşvik etmeniz de faydalı olacaktır.
  • Sağ el ya da sol el: 17 aylık bir bebek, işlerini görürken sağ ya da sol eli kullanmak arasında tercih yapmaya başlasa da, bazı işler için sağ, bazıları için sol elini kullanıyor olabilir. Örneğin küpleri üst üste koyarken sağ el, yemek kaşığını tutarken sol ellerini kullanabilir. Kesin olarak sağ ya da sol elini kullandığını söylemek için birkaç sene daha vardır. Bazı ebeveynler çocuklarının her iki eli de kullanacağını düşünse de, gerçekte, bebekler kesin kararlarını vermeden önce her iki eli de test ederler.

 Konuşma Gelişimi

  • Değişik konuşma biçimleri: 17 aylık çoğu bebek birkaç kelimeyi başarıyla söyler. Bazı bebekler iki kelimeyi de birleştirip basit cümleler kurmaya başlar. Kimi bebekler daha önce kullanmış oldukları bazı kelimeleri söylemekten vazgeçer. Bütün bunlar konuşmanın normal gelişimidir.
  • Konuşmayı teşvik: Bebeği konuşmasını teşvik etmek için onunla bol bol konuşun. Günlük hayatta yaptığınız aktiviteleri kelimelerle açıklayın. Örneğin: “Şu anda kek pişiriyorum. Büyük bardakla un koydum. Kek çok tatlı olmuş” gibi… Karşılaştığınız durumlar hakkında bebekle konuşun. Örneğin: “Uçağı gördün mü? Bak kuş cik-cik ötüyor” gibi… Bebeğinizle bebek dilinde konuşmak yerine, nesnelerin doğru isimlerini söyleyin. Kelimelere dili dönmeyip, hatalı söylese de, siz doğrusunu söyleyin. Bebeğinizle konuşurken karmaşık cümleler yerine, komut şeklindeki basit cümleleri tercih edin. Uzun cümleler kafasını karıştırabilir. Cümlelerinizi kurarken negatif komutlar vermek yerine, pozitif komutlar verin. Mesela “Elmanı yere atma, yerler pisleniyor” yerine “Elmanı ye” deyin.

Algısal ve Kavramsal Gelişim

  • Benzer – farklı algısı: Bu aydan itibaren bebeklerden bazıları nesnelerin benzerliklerini ve farklarını algılamaya başlar. Örneğin oyuncaklarını farklı renk, tip ya da şekile göre kategorize edebilirler.

Sosyal ve Duygusal Gelişim

  • Terbiye vermek: Bu yaştaki çocuklar yavaş yavaş “hayır” demeyi öğrenmeye başlar. Kimisi sözle “hayır” derken, kimisi kafa sallayarak birşeyi istemediğini belli eder. Bu dönem bebeğinize terbiye vermeye başlamak için güzel bir dönemdir. Genel olarak çocuğunuzun nasıl davranmasını istiyorsanız, kendiniz de öyle davranmaya gayret etmelisiniz. Birşey isterken “lütfen” demeniz, çocuğunuz istediğiniz şekilde davrandığında “teşekkür ederim” demeniz çocuğunuza doğru bir şekilde davranmayı aşılar. Ancak bu kelimeleri yerinde kullanmaya gayret etmelisiniz. Gereksiz yere herşeye teşekkür etmektense, doğru yerde, içten gelerek teşekkür etmeyi öğretin.
  • Söz dinlemediğinde: Kimi zaman bebeğiniz gözlerinizin içine baka baka yasakladığınız şeyi yapar. Bu durumda sizin vereceğiniz tepkiyi sınamaktadır. Mesela “televizyona dokunma” dediğiniz halde minik parmaklar televizyonun üzerinde sayısız iz bırakır. Böyle durumlarda ona kızmak ya da kızgınlığınızı belli etmek yerine, yaptığı şey tehlike yaratacak birşeyse dikkatini başka yere çekmek, diğer durumlardaysa onunla ilgilenmemek en güzel çözümdür. Yaptığı hareketle ilgi odağı olmadığını gören bebek, büyük ihtimalle başka bir uğraşı bulacaktır.
  • Vurmak: Bazı çocuklar istekleri olmadığı zaman ya da -tam anlamıyla konuşamadıkları için- anlatmak istedikleri şeyi anlatamadıklarında, beklenmedik davranışlar gösterebilir. Mesela vurma, ısırma yoluna gidebilir. Elbette en yakınındaki kişiler olarak ebeveynler de bu olumsuz davranışlardan payını alacaktır. Çocuğunuz size vururken, canınızı yakmayı istemekten daha çok, duygularını ifade etmek istemektedir. Size güveneceğini bilmekte ve ne kadar sıkıntıda olduğunu vurarak göstermektedir.
  • Rutine bağlılık: Bu yaştaki bebekler günlük hayatta yapılan işlerin belli bir rutinde olmasını ve o rutinin hep aynı şekilde gelişmesini bekler. Rutindeki değişiklikler onu çok rahatsız eder. Örneğin her gün banyo yapıp, pijama giyip, kitap okuyarak uyuyorsa, geç kaldığı için banyo yapmayı atladığınızda bunu protesto edecektir. Rutinlerin olması bebeğinizin hayatındaki belirsizlikleri ortadan kaldırdığı için, rahatlatıcıdır. (Her yemekten önce Can’ın mama sandalyesinin altına serdiğimiz bir örtü var. Yemek bitip mama sandalyesini yerine koyarken, örtüyü toplamakta biraz geciksem, bizim cüce derhal örtüyü çekiştirerek benim yanıma getirip, toplamamı istiyor. Dağınıklığa hiç tahammülümüz yok 🙂 )
  • Sosyal bağlar: 17 aylık bebekler yabancılara karşı daha rahat olmaya başlar. Örneğin sokakta gördüğü yabancılara el sallayabilir. Anne ve babası hala hayatındaki en önemli kişiler olsa da, başka insanlarla da sosyal bağlar geliştirmeye başlarlar. Ayrıca bazı aktiviteleri bazı kişilerle bağdaştırmaya başlar. Mesela bir önceki ziyaretinde dedesiyle beraber aile fotoğrafları albümüne baktılarsa, yeni ziyaretinde de albümü dedesine götürüp yeniden bakmak isteyebilir. (Can’ın bizim dışımızdaki insanlarla kurduğu diyaloglar çok hoş. Geçen hafta üç günlüğüne evimizde kalmaya gelen ve ilk kez tanıştığı misafirimizin elinden yemek yemeler, ona yediği yemekten ikram etmeler, o uyumadan uyumamalar, tüm oyuncaklarını ona göstermeler ve daha neler neler yaparak bizi hem şaşırttı, hem de güldürdü…)

Yemek Düzeni

  • Seçicilik dönemi: 1-3 yaş arası bebekler yemeklerde oldukça seçicidir. Özene bezene hazırladığınız yemeklerin çoğunun yüzüne bile bakmazsa şaşırmayın. Bu yaştaki çocuklar ufak-ufak atıştırabilecekleri, basit yiyeceklerden hoşlanır. Her gün dengeli bir beslenme beklemeniz çok gerçekçi olmayacaktır. Bunun yerine haftalık bazda dengeli bir beslenmesini hedefleyin. Yemeklerde seçicilik konusunda şu yazıma göz atabilirsiniz.
  • Yemeklerin şekli: Bu yaştaki bebekler yemeklerin tadı ya da kokusundan daha çok, şekline önem verir. Daha önceki aylarda hoşlandığı yemekleri, sırf şeklini beğenmediği için yemeyebilir. Bebeğin hoşlanmadığı bir yiyecek olduğunda, aynı yemeği püre halinde, sıvı halde (mesela meyveleri meyve suyu şeklinde vermek gibi) ya da haşlanmış halde olmak üzere değişik şekillerde vermeyi deneyebilirsiniz. Yine yiyeceği nasıl kestiğiniz de önemlidir. Üçgen parçalara kestiğiniz domatesi yemezken, aynı domatesi uzun şeritler halinde kestiğinizde yiyebilir.

Uyku

  • Tek öğle uykusuna geçiş: Bir buçuk yaşından itibaren bebekler genellikle iki gündüz uykusundan tek gündüz uykusuna geçiş yapar. Bu dönemde iki uyku çok fazla, tek uykuysa az geldiği için kimi çocuklar bu süreçte bocalama yaşayabilir. Bu süreci onun için kolay bir hale getirmenin yollarından bir tanesi de bebeğinizle beraber öğlen uykusuna yatmak olabilir. (Can uzun zamandır öğlen uykusunu teke indirdi. Hatta son ayda bir-iki kere gündüz hiç uyumadan da günü geçirme denemesi yaptı. Şu anda genelliklek 2-4 saat arasında tek bir öğle uykusu uyuyor.)

17 Aylık Bebeklere Uygun Oyunlar ve Oyuncaklar

  • Resim yapmak: Bu yaş çocukları resim çizmeye bayılır. Yaptığı resimler çoğunlukla çizgiler ve karalamalardan ibarettir. Kalem tutuşları gelişmiş olan bazı çocuklar daire çizmeye de başlayabilir. 17 aylık bebeğinizin resim yapmasını teşvik etmek için ona resim kağıtları alın. Bunları bantla masanın üzerine yapıştırın. Bebeğinize toksik olmayan maddelerden yapılmış pastel boyalar vererek, kağıdın üzerine nasıl çizileceğini gösterin. Parmak boyası ve yıkanabilir keçeli kalem de denenebilecek resim aletlerindendir. (Can’ın resime ilgisi, şimdilik benim not defterlerimin üzerine tükenmez kalemle birkaç çizgi çizmek yönünde. Daha önceki aylarda pastel boya vermeye çalıştık. Ancak boyayı yemek istediği için vazgeçtik. İlk fırsatta bir bebek masası ve sandalyesi alarak resim yapma aktivitesini yeniden denemeyi planlıyoruz.)
  • Tek ayak oyunu: Bebekler genellikle 16-18 aylar arasında tek ayakları üzerinde dengede durmayı öğrenir. Bebeğinize bu beceriyi kazandırmak için ufak bir oyun icat edebilirsiniz. Bebeğinizin bir elinden tutarken ona tek ayak üzerinde nasıl durulacağını gösterin. Öncelikle sağ ve sol ayak üzerinde 2-3 saniye durmasını hedefleyin. Bundan başarılı olursa tek ayak üzerinde nasıl zıplanacağını gösterin. Bu aktiviteler ilk başta onun için biraz zor olabilir ya da tek ayak üzerinde zıplayamayıp, iki ayakla zıplayabilir. Ancak sizi taklit etmekten keyif alacaktır. Yine pantolonunu giydirirken birkaç saniye de olsa tek ayak üzerinde durması bu beceriyi sınamanın bir yoludur. (Can ile tek ayak oyununu henüz oynamadık, ama, pantalonunu ve çorabını giydirirken omuzumdan ya da karyolasının parmaklığından destek alarak tek ayak üzerinde duruyor. Bu oyunu da en kısa zamanda deneyeceğiz.)

Kaynaklar

Baby Centre | Baby Center 1 | Baby Center 2 | Baby Center 3 | Baby Center 4

Hakkında Bebek ve Ben

Bebek ve Ben

Merhabalar! Adım Tanla. Dijital tasarımcıyım. Eşim Kuzey ve 5 yaşındaki oğlum Can’la beraber dünyayı keşfediyoruz. Hayatı, insanları, video oyunlarını ve seyahati seviyorum. Okumayı, araştırmayı, dinlemeyi ve konuşmayı da… Oğluma hatıra olarak başlattığım BebekveBen’in kısa zamanda annelerin buluştuğu, soru sorduğu ve paylaştığı bir ortama dönüşmesinden çok mutluyum. Çocuk yetiştirmenin heyecan verici dünyasında bize eşlik ettiğiniz için teşekkürler.

2 yorum

  1. Canım torunumun büyümesini bende büyük bir merak ve zevkle izliyorum.Senin onu yetiştirme konusundaki çabalarını da takdir ediyorum.Yalnız bana göre biraz daha çok yemek yiyebilse onun dışında herşey süper.Hepinizi öpüyor,kucaklıyor nice hayırlı uzun ömürler diliyorum.

    • Bebek ve Ben

      Çok teşekkür ederiz anneannesi. Evet. Yemek konusundan biraz muzdaripiz. Ancak tek sıkıntımız bu olsun diyorum. Biz de seni kucaklıyor. Tatlı yanaklarından öpüyoruz.

Sen de bir yorum yaz...

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*