Her Ateşte İlaca Sarılmayın

Cumartesi günü Kuzey bir günlüğüne şehir dışındaydı. Can ile güzel bir gün geçiriyorduk. Oyun oynadık, annemlerle chat yaptık ve beraberce evi batırarak güllaç tatlısı hazırladık. Herşey çok güzeldi. Ta ki akşam sularında gözlerinin hafifçe baygın baktığını görene kadar. Zaten son bir saattir anlayamadığım bir biçimde çok sakinleşmişti. Kucaklayıp, yüzüne dudaklarımı değdirdim. Alev alev yanıyordu. Hemen dereceyi kapıp ölçtüm. 39’u gösteriyordu. Kuzey’i aradım ve durumdan haberdar ettim. Birkaç gündür bir burun akıntısı ve nadir hapşırma dışında sağlığı ve neşesi yerinde olan çocuk, tüm şiddetiyle hastalanmak için babanın uzakta olduğu günü bulmuştu. Bu Murphy Kanunu değilse neydi?

ateş

Can bugüne kadar 6 aylıkken ateşlendiği bir vaka dışında öyle şiddetli bir şekilde hiç ateşlenmedi. Bu iyi birşey mi? kötü birşey mi? bilemiyordum. Ancak şunu anlıyorum ki ateşli çocuk konusunda tecrübesizdim. İşin garibi ateşi yükseldikçe bizimkine bir iyilik hali geldi. Uyku saati olmadığı halde yatağa yatmalar, bana tatlı tatlı gülümsemeler, yüzümü okşamalar… İnanın içim acıdı. Refleks olarak ilk yaptığım şey çocuk formülü olan bir ateş düşürücü ilaçtan vermek ve elbiselerini soymaktı. Bir de uyumaması için elimden geleni yapmaya çalıştım. Ona kitap okudum, kitabın resimlerine beraberce baktık. İlacın etkisini göstermesiyle ateşi 38 civarına düştü. Neredeyse 10 dakikada bir ölçtüm. Sonrasında 38 ile 39 arasında inip-çıkmaya devam etti. Bu arada “Keşke Kuzey yanımda olsaydı. Tekrar yükselirse ben ne yaparım?” diye düşünüyordum. En kötü ihtimalle arabası olan bir arkadaşımızı ya da ambülansı çağıracak ve hastaneye gidecektim.

Bir yandan da sürekli farklı bir derece verdiği için termometreye sövüyordum. Klasik termometreleri okumak bana çok zor geliyor. O nedenle alından ölçen dijital bir termometre aldık. Ancak popodan ya da koltuk altından ölçen versiyonlarına kıyasla, alından ölçen termometreler daha az hassas olduğunu biliyorum. Ateş daha yüksekken, daha düşük gösterebiliyor. “Ya aslında ateşi daha yüksekse diye düşünüp, kendime kızdım.”

Biraz sonra Can süt istedi. Süt istemesi uykuya hazır olduğunun işareti. Bir yanda ateş nedeniyle uyumak isteyen bir çocuk, diğer yanda ateşliyken uyumasının doğru olup olmayacağını düşünen bir anne. Emin olamadığım için internete koştum. Google’a yazdığım cümle: “Ateşli çocuğun uyumasına izin verilir mi?” Sonuç: Birden fazla bilimsel kaynakta ateşli çocuğun uyumasının normal olduğu ve uyumasına izin verilmesi gerektiğiydi… Biraz rahatlayarak Can’ın sütünü hazırladım. Daha çok sıcaklamasını engellemek için pijamalarını soyup, onu atlet ve bezle bıraktım. Sütünü içip, 10 dakika içinde derin bir uykuya daldı. Ateşi 38 dereceydi.

Ateş konusundaki bilgi eksikliğimi fark ettiğimden derhal araştırmaya başladım. Öğrendiğim (ve biraz sonra aşağıda sizinle de paylaşacağım) bilgiler ateş konusunda bugüne kadar bildiklerimi tamamen değiştirdi. Pek çok şeyi yanlış bildiğimi, yanlış uyguladığımı ya da yanlış uygulamak üzere olduğumu fark ettim.

Bir müddet sonra Kuzey eve geldi. Öğrendiklerimi ve yaptıklarımı onunla kısaca paylaştım. Ancak Kuzey yol yorgunu olduğundan, o dakikalarda Can uyuduğundan ve ateşi normal sınırlar içinde olduğundan, konu üzerinde fazla konuşamadan yattık. Can gece uyanıp yanımıza gelmek istedi. İzin verdik. Ancak yatağa yattığında yine çok sıcak olduğunu hissettim. Ölçümler 39’u gösteriyordu. Yaklaşık bir saat kadar sonra bir çığlıkla uyandı. Sanki vücudundan atmak istediği birşey varmış gibi bedenini dışa doğru küçük elleriyle sıvazlıyor ve bariz bir şekilde titriyordu. Sanırım sıcağın etkisiyle kötü bir rüya görmüştü. Zaten son zamanlarda geceleri “Bee-bee! (Can’ın dilinde böcek)” diye uyandığı oluyordu. Işıkları açıp odada böcek olmadığına ikna ettikten sonra uyuyordu. Ancak hastalığı nedeniyle üzülmüş ve etkilenmiş olduğumuz için bunu “ateş nedeniyle halüsinasyon gördüğü” şeklinde yorumladık ve apar topar acile gitmek üzere dışarıya çıktık.

Dışarının soğuk havası yüzüne çarptığında Can’ın çok hoşuna gitti. Gülümsemeye başladı. Gezmeye gittiğimizi düşünüyordu. Bugün öğrendiğim bilgiler ışığında durumunda muhtemelen acile gitmemizi gerektirecek bir durum olmadığını Kuzey’le paylaştım. Ancak bu durum ilk kez başımıza geldiğinden, ortak kararımız yine de bir doktor görüşü almak oldu. Açıkçası geçtiğimiz haftalardaki Meksika tatilimizden bilmediğimiz bir enfeksiyon kapmış olabileceğinden endişeleniyorduk. Zaten bundan 2 gün önce öğle saatlerinde yuvadan öğretmeninin aramasıyla eve getirmiştik. Öğretmen çiş yaparken ağladığını ve sık tuvalete çıktığını söylemişti. Ardından doktora götürdük ve idrar tahlili yapıldı. Amerika’da bir tahlil yapıldığında sadece sonuçları olumsuzsa arayıp size bilgi veriyorlar. Doktordan aramadıkları için sorun olmadığını düşünmüştük. Acaba idrar tahlilinde bir sorun ya da atladıkları başka bir enfeksiyon olabilir miydi?

Acile vardığımızda ilk olarak ateşi ölçüldü. Yine yüksek çıktı. Muayene edildi. Tatili ve hafta içinde yuvada yaşadığımız tabloyu anlattık. Acil doktoru da idrar tahlili istedi. Tahlil hemen yapıldı ve sonucu alındı. Temiz çıktı. Ateş düşürücü ilaç verildi. Muhtemelen ciddi birşey olmadığı, soğuk algınlığı olabileceği, 3-4 gün içinde iyileşeceği söylendi. Çocuk ateşten rahatsız olursa ateş düşürücü ilaç verebileceğimizi, ancak bu tabloda çok da gerekli olmayacağı söylendi. Can’ı hafif giydirmemiz ve bol sıvı vermemiz önerildi. Hangi durumlarda acile geri gelmemiz gerektiği açıklandı. O akşamdan sonra Can’a bir daha ateş düşürücü vermek zorunda kalmadık. Şu anda sağlığı yerinde.

Bizi korkutan bu vakadan sonra ateş konusunda yaptığım ve doktordan da teyidini aldığım araştırmaların sonucu şöyle:

Ateş Neden Olur?

Günlük hayatta vücudumuz pek çok hastalık yapan virüs ve bakteriyle karşılaşır. Çoğu durumda bağışıklık sistemimiz bunları yener. Ancak kimi zaman bağışıklık sisteminin ilk koruması yeterli olmayınca vücut bu virüs ve bakterileri yok etmek için sıcaklığını yükseltmeye başlar. Ateş bu şekilde ortaya çıkar. Çoğu bakteriler 38–39.5°C ve virusler 40–41ºC aralığında ölür. Bu sistem şöyle çalışır:

Beyin vücut sıcaklığını dış ortam sıcaklığından daha yüksek bir sıcaklığa ayarlar. Kan damarları deriden ısı kaybını engellemek için büzüşür. Ortam soğuk geldiğinden, kişi üşümeye başlar. Ardından beyin, kasların kasılması için emir verir. Kaslar hareket etmeye başladığında vücut ısı üretir. Vücut ısısı yükseldikçe (ateş çıktıkça) titreme azalır. Bu arada vücut -varsa- virüs ya da bakteriyle savaşır.

Pek çok hastalık ateş yapabilir. Bu hastalıklardan bazıları sıklıkla gözükür, bazıları orta sıklıkta gözükür, bazıları da nadiren gözükür.

Sıklıkla Soğuk algınlığı ve grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonları ve yaz aylarında sıcak çarpması ateşe en çok yol açan rahatsızlıklardandır.
Orta sıklıkta Bazı aşılar çocuklarda ateş yapabilir. Bunları doktorunuz size bildirecektir. Anjin, orta kulak iltihabı, kızamık, ishal ve idrar yolu enfeksiyonu da ateş yapabilir.
Nadiren Zatürre, menenjit, tüberküloz gibi ciddi enfeksiyonlar ateşin nedeni olabilir. Uzun süren ve nedeni bulunamayan ateşlerde romatizmal hastalıklar, bağışıklık sistemi hastalıkları, lösemi, lenfoma da araştırılabilir.

Havale Nedir?

Havale, beynin vücut ısısını düzenleyen merkezinin aşırı derecede ısınmasıyla, beynin kas hareketlerini kontrol eden kısmının vücutta normal dışı bir hareketlenme oluşturmasına denir. Bu sistem şöyle çalışır:

Mikrop veya toksik maddelerin beyni uyarmasıyla vücudumuzda bir ısı oluşur. Vücutta ısının yükselmesiyle birlikte dokuların oksijene duyduğu ihtiyaç artar. Bunu karşılayabilmek için kalbin ve solunumun hızlanması gerekir. Eğer ateş hızlı yükselir ve vücut bu yükselişe ayak uydurarak kalbi ve solunumu hızlandıramazsa beyin, gelen oksijeni yeterli bulmaz, tasarruflu çalışmak ve fazla oksijen tüketmemek için de vücut ile olan irtibatını keser ve havale ortaya çıkar.

Havale 38.9°C’nin üzerindeki ateşlerde ortaya çıkabilir. Ancak ateş her 38.9°C’nin üzerine yükseldiğinde havale oluşmaz. Ateşi yükselen çocukların sadece %4’ü havale geçirebilir.

Havale geçiren bir kişinin vücudu/elleri/ayakları ya da sadece başı istem dışı ve şiddetli bir şekilde sallanır. Gözleri arkaya doğru kayabilir ya da uzakta sabit bir noktaya takılıp kalabilir. Ağızdan köpük gelebilir, kusabilir. Havale genelde 1-5 dakika sürer. Ardından kısa bir süre baygınlık oluşabilir. Kişi uyanınca kafası karışmış, yorgun ya da uykulu olabilir.

Havalede Ne Yapılmalı?

  • Çocuğun nefes alıp almadığını kontrol edin. Çocuğunu yan yatırın ve ağzına bakarak dilin, mukusun, köpük ya da bir yiyecek parçasının soluk borusunu ve ağzı kapamadığına emin olun. Gerekirse 1 parmağınızı kullanarak bunları temizleyin. Bu maddeleri 2 parmakla almaya çalışmayın. Bu onları daha da ileri itebilir.
  • Saate bakın. Böylece ne kadar uzun sürdüğünü anlayabilirsiniz. Havalenin süresi bilgisi daha sonra doktora konuyu anlatırken gerekebilir.
  • Çocuğun rahatça kasılması için sıkı elbisesi varsa gevşetin. Düğmeleri açın. Çocuğu sıkıca tutarak kasılmasını engellemeye çalışmayın. Ancak kasıldığı noktada herhangi bir yerini çarpacağı sivri objeler veya sert zeminler varsa o objeyi çocuktan uzaklaştırmaya çalışın.
  • Ağızdan herhangi birşey vermeyin.
  • Soğuk duşa sokmaya çalışmayın. Ateşli bir çocukta soğuk duş yine havale geçirmeye neden olabilir.
  • En kısa zamanda doktora başvurun.

Havale Konusunda Endişelenmeli miyim?

Ülkemizde yüksek ateş denilince akla ilk olarak havale gelmekte, beyinde ve vücutta kalıcı bir rahatsızlık bırakabileceği, epilepsiye yol açabileceği endişesiyle havaleden korkulmaktadır.

Havale geçiren bir çocuğun gösterdiği belirtiler ebeveynlerini çok korkutabilir. Ancak havale genelde 5 dakika içinde sona erer ve kalıcı bir hasar bırakmaz. Bir kez havale geçiren çocukların büyük çoğunluğu ileriki dönemlerde beyin hasarı, gelişim geriliği, öğrenme bozukluğu ya da ateşsiz havale geçirmek konusunda daha büyük bir risk altına girmez. Havaleler çoğunlukla 5 yaşından sonra tekrarlanmaz.

Havale geçiren bir çocuğun çoğunlukla hastaneye yatılı olarak tedavi olmasına, röntgen ya da beyin dalgaları testi yaptırmasına gerek yoktur. Pek çok durumda havalenin nedeninin anlaşılması için çocuk doktorunu görmesi yeterlidir.

Aşağıdaki durumlarda ikinci bir havale geçirme riski artar.

  • Çocuk ilk havalesini 18 aylıktan küçükken geçirmişse
  • Ailede başka havale vakaları olmuşsa (genetik)
  • Havale geçirdiğinde ateşi çok yüksek değilse (buna rağmen havale geçirmişse)

Havale kimi zaman epilepsiyle karıştırılır. Epilepsi vücutta kriz oluşturarak, değişik düşünsel ve fiziksel fonksiyonları etkileyen bir medikal durumdur. Her havale geçiren çocuk epilepsi olacak diye bir koşul yoktur. Ancak daha önce havale geçirmiş bir çocuğun ileride epilepsi olma riski çok az olmakla beraber (%2-%4) artar.

Ateş Konusunda Doğru Bilinen Yanlışlar

Ateş ebeveynlerin en çok endişelendiği ve doktora başvurduğu durumlardandır. Ateş konusunda halk arasında doğru olduğu düşünülen pek çok mit (efsane) dolaşır. Ancak gerçek bilgiler çok farklıdır.

MİT: Çocuğumun bedeni sıcak, mutlaka ateşi olmalı.

GERÇEK: Çocuklar birden fazla sebeple sıcaklayabilirler. Örneğin aktif bir şekilde oynamak, ağlamak, yataktan yeni kalkmış olmak, sıcak bir günde dışarıda olmak gibi sebeplerle tenleri ısınabilir. Tenin ısınmasına yol açan bu gibi durumlar sona erdiğinde 10-20 dakika içerisinde tenleri normal sıcaklığına döner. Bu gibi sebepler elendiğinde, tenleri sıcak olan ve hasta gibi gözüken çocukların %80’i ateşlidir. Sıcaklığı elle ya da dudakla hissetmeniz yeterli değildir, emin olmak için mutlaka termometreyle ateşini ölçün. Termometre tiplerine göre ateş olarak kabul edilecek dereceler şöyledir:

  • Rektal, kulaktan veya alından ölçen termometreler: 38.0° C ve üstü
  • Ağızdan ölçen termometreler: 37.8° C ve üstü
  • Kol altından ölçen termometreler: 37.2° C ve üstü

MİT:  Ateş çocuk için kötüdür.

GERÇEK: Ateş vücutta olan enfeksiyonla savaşmak için vücudun doğal bir savunma mekanizmasıdır. Ateş vücudun savunma mekanizmasını harekete geçirerek enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur. 37.8° – 40° C arasındaki normal olarak kabul edilecek ateş hasta çocuklar için iyidir. Bu, vücudun savunma mekanizmasının çalıştığı anlamına gelir.

MİT: 40° C üzerindeki ateş tehlikelidir ve beyin hasarına neden olur.

GERÇEK:  Enfeksiyonlardan kaynaklanan ateş beyin hasarına sebep olmaz. Sadece 42° C’nin üzerindeki vücut ısısı beyin hasarı yaratabilir. Vücut ısısı bu sıcaklığa ancak nadiren ulaşır. Örnek: Çok sıcak bir havada pencereleri kapalı bir arabada çocuğun bırakılması

MİT: Her türlü ateşte, ateş düşürücü ilaç verilmelidir.

GERÇEK: Ateş çocukta rahatsızlık yaratıyorsa ilaçla tedavi edilebilir. Çoğunlukla 39° ya da 39.5° C üzerine çıkmadığı sürece rahatsızlık yaratmaz.

MİT: İlaç verilmediği sürece ateş yükselmeye devam eder.

GERÇEK: Bu görüş yanlıştır.  Beyinde doğal bir termostat vardır. Bu nedenle enfeksiyon nedeniyle oluşan ateşler 39.5°- 40° C aralığında seyreder ve nadiren 40.6° – 41.1° C aralığına yükselir. 40.6° – 41.1° C aralığı yüksek ateş olarak tanımlansa da, zararsızdır.

MİT: İlaç verildiği zaman ateş normal seviyesine düşmelidir.

GERÇEK:  İlaç verildiği zaman ateş genellikle 1° ya da 1.5° C düşer.

MİT: Eğer ateş ilaç verilmesine rağmen düşmüyorsa sebebi ciddi bir rahatsızlıktır.

GERÇEK: Ateş düşürücü ilaç verilmesine rağmen ateş düşmüyorsa, bunun nedeni vücuttaki bir virüs ya da bakteriden kaynaklanıyor olmasıdır. Yoksa ciddi bir rahatsızlık olup olmadığını göstermez. Ateşle beraber çocuğun genel tablosu da takip edilmelidir. Eğer çocuk çok hasta görünüyor ve davranıyorsa sebebinin ciddi bir hastalık olma ihtimali daha yüksektir.

MİT: Ateş bir kere ilaçla düşürülünce, hep düşük kalır.

GERÇEK: Çoğu viral enfeksiyonda ateş normal olarak 2-3 gün sürer. Dolayısıyla ilk ateş düşürücü ilaçtan sonra ateş biraz düşse bile, ilacın etkisi geçince tekrar yükselebilir. Ateş ancak çocuğun vücudu virüsü yenince tamamen düşer. Bu da genellikle rahatsızlığın 4. gününe denk gelir.

MİT: Ateşin tam olarak kaç derece olduğu çok önemlidir.

GERÇEK:  Dereceden daha çok çocuğun nasıl göründüğü ve davrandığı daha önemlidir.

Ateşte Evde Neler Yapmalı?

  • KIYAFETLERİ ÇIKAR: Çocuğun üzerindeki gereksiz kıyafetleri çıkartın. Ateşli çocuğa çok az kıyafet giydirin ve üzerini örtmeyin.
  • ORTAMI SERİN TUT: Evi ve çocuğun odasını rahatsızlık vermeyecek derecede serin tutun. Gerekirse klima çalıştırın, camları açın ya da fan kullanın.
  • SIVI VER: Çocuğa başta su olmak üzere bol bol sıvı verin.
  • ILIK DUŞ YAPTIR: Çocuğu küvete sokup ılık suyla duş yaptırın ya ılık suyla ıslatılmış bir süngerle vücudunu silin. Ilık suyla yapılan duş ya da süngerle vücudu silme işlemi 30-45 dakika içinde genellikle ateşi 1-2 derece düşürür.
  • DURUMUNU TAKİP ET: Her 2-4 saatte çocuğun ateşini ölçüp bir yere not edin. Eğer ateşi çok yüksekse (40° C üzeri) 20 dakika gibi daha sık aralıklarla ölçün. Ateşli çocuğun uyumak istemesi ve bazen titremesi normaldir. Vücut enfeksiyonla savaşırken uyku iyileşme sürecine yardımcı olur. Yine titreme, enfeksiyonla mücadele etmek isteyen vücudun kendi ısısını yükseltmek için başvurduğu bir yöntemdir. Ancak aşağıda verilen “Ateşte Hangi Durumlarda Doktora Gitmeli?” bölümündeki belirtilere dikkat edin ve o durumlarda doktora başvurun.
  • MAKUL AKTİVİTEYE İZİN VER: Ateşli olduğu durumda, keyfi yerindeyse onu odasında ve yatağında olmaya zorlamayın. Evde dolaşarak normal aktivitelerini yapabilir, oyun oynayabilir. Sadece koşup, kendini aşırı yormasına ve terlemesine izin vermeyin.
  • UZAK TUT: Eğer ateş su çiçeği ve grip gibi bulaşıcı bir hastalıktan kaynaklanıyorsa çocuğunuzu okula göndermeyin. Diğer çocuklardan, yaşlılardan, hamilelerden ve rahatsızlık sebebiyle bağışıklık sistemi düşük insanlardan uzak tutun.
  • GEREKİRSE İLAÇ VER: Çocuk ateşten dolayı çok rahatsız oluyorsa, uyuyamıyorsa, çok huzursuzlanıyorsa ateşin vücutta yarattığı olumsuz etkiyi geçici olarak hafifletmek için ilaç verilebilir. Ancak bu yazıda uzun uzun anlattığım üzere ilaç, ateşte bir tedavi yöntemiymiş gibi düşünülmemelidir. Ateşi yaratan rahatsızlığa bakılmalı ve o rahatsızlık tedavi edilmelidir. Ateş düşürücü ilaçlar geçici bir rahatlık verir. Mutlaka kullanmanız gerektiğini düşündüğünüzde, sadece doktorun önerdiği ilacı, önerilen dozda ve önerilen sıklıkta verin.

Ateşte Hangi Durumlarda Doktora Danışmalı?

  • 3 AYDAN KÜÇÜK BEBEKSE: Ufak bebeklerin bağışıklık mekanizması kuvvetli olmadığı için ateşi 38° C üzerindeyse (Çocuklarda 40° C üzerindeyse)
  • ATEŞ DÜŞMÜYORSA: Ateşi 4-5 gün boyunca düşmezse
  • NEFES SORUNLARI VARSA: Hızlı soluk alıp veriyorsa (3 aydan küçük çocuklarda dakikada 40’ın üzerinde ve 3 aydan büyük çocuklarda 30’un üzerinde), nefes almada zorlanıyorsa, hırıltılı nefes alıyorsa
  • BAŞKA BELİRTİLER EŞLİK EDİYORSA: Kulak ağrısı, sinüslerde ağrı, boyunda ağrı ve tutulma, baş ağrısı, tekrarlayan ishal, kusma ve vücutta döküntü varsa, her zamankinden farklı huysuzluk, sürekli uyku hali, kafa karışıklığı varsa
  • SUSUZ KALDIYSA: 8 saat boyunca tuvalete çıkmazsa (ya da bezi ıslanmazsa), ağlarken gözyaşı gelmiyorsa, gözleri çukurlaşmışsa, ağzı kuruyorsa doktoru arayın.

Ateşte Neler Yapılmamalı?

  • ÜZERİNİ SIKICA ÖRTME/GİYDİRME:  Bazı ateşli hastalarda titreme nöbeti gelebilir. Aileler titreyen çocuğun üşüdüğünü düşünerek daha sıkı giydirmeye, üzerini örtmeye çalışabilirler. Oysa ateşli çocuk üşümez. Vücut sadece titreme yoluyla ısısını yükseltip, enfeksiyonla savaşmaya çalışıyordur. Isıyı düzenleme işi vücuda bırakılmalıdır.
  • SOĞUK DUŞ YAPTIRMA: Genel kanının tam tersine ateşli çocuğa soğuk suyla duş aldırılmamalıdır. Soğuk su titremeye yol açıp ateşi daha da yükseltebilir. Bazı durumlarda havaleyi tetikleyebilir.
  • ALKOL-KOLONYA-SİRKE KULLANMA: Kimi zaman ateşli çocuğun alnına ıslak bez konulurken, suyun içine sirke ya da alkol ekleme, alnına kolonya sürülme gibi uygulamalar yapılmaktadır. Bunlar tende ilk anda bir ferahlık hissi verir. Aslında bu maddeler damarları ani olarak büzer ve ateş düşer gibi olur. Sonrasında ise damarlar genişler ve ateş daha fazla yükselir. Bu tür uygulamalar özellikle küçük bebeklerde havale riskini arttırır.
  • YEMEK YEMESİ İÇİN ZORLAMA: Ateşli çocuğun yemek yemek istememesi normaldir. Ne kadar istiyorsa o kadar yemesine izin verilmelidir. Ancak sıvı alımı dikkatle takip edilmeli ve sıvı aldırılmalıdır.
  • GEREKSİZ İLAÇ KULLANMA:
    • Ateş düşürücü: Her türlü ateşte, diğer belirtilere dikkat etmeden hemen ateş düşürücü ilaca sarılmak, vücudun enfeksiyonla savaşma (bağışıklık) sistemine gereksiz yere müdahale edecektir. Oysa ateş çoğunlukla grip gibi basit bir enfeksiyondan kaynaklanır ve vücudun bağışıklık sisteminin etkin bir şekilde çalışmasıyla ilaç vermeden de en fazla 2-3 günde atlatılır. Ateş düşürücü ilaçlar anlık bir rahatlık vermekle beraber, iyileşme sürecini uzatır. Elbette 4 günden uzun süren ve düşmeyen ateşlerde başka bir nedenin olabileceği düşünülmelidir.
    • Antibiyotik: Ülkemizde ateşli hastalıklar söz konusu olduğunda en sık yapılan hata hemen antibiyotik vermektir. Oysa kimi ateş yapan enfeksiyonlar viraldir. Antibiyotiklerse bakterilere karşı etkilidir. Virüslere karşı etkisi yoktur. Ayrıca antibiyotik sıklıkla ve gereksiz yere kullanıldığında vücutta bir tolerans oluşmakta ve gerçekten ihtiyacımız olduğunda işe yaramamaktadır.
    • Aspirin: Ülkemizde yine sık kullanılan ateş düşürücü ilaçlardan biri olan aspirin, özellikle 12 yaşından küçük çocuklarda Reye sendromu denilen ve ani karaciğer ve beyin hasarına yok açan bir hastalığa neden olduğu için önerilmez.

Kaynaklar

AllKids.org | HealthyChildren.org |FamilyDoctor.org | Dr.Kadir Tuğcu

Önemli not: Bu blogdaki yazılar şahsi tecrübelerimden oluşmaktadır. Doktor veya tıbbi ehliyete sahip başka bir kişinin tavsiyesi niteliğinde değildir. Lütfen sağlık konularında karar vermeden önce sağduyunuzu dinleyin ve doktorunuza danışın.

Hakkında Bebek ve Ben

Bebek ve Ben

Merhabalar! Adım Tanla. Dijital tasarımcıyım. Eşim Kuzey ve 5 yaşındaki oğlum Can’la beraber dünyayı keşfediyoruz. Hayatı, insanları, video oyunlarını ve seyahati seviyorum. Okumayı, araştırmayı, dinlemeyi ve konuşmayı da… Oğluma hatıra olarak başlattığım BebekveBen’in kısa zamanda annelerin buluştuğu, soru sorduğu ve paylaştığı bir ortama dönüşmesinden çok mutluyum. Çocuk yetiştirmenin heyecan verici dünyasında bize eşlik ettiğiniz için teşekkürler.

19 yorum

  1. Zavallı miniğim. Ateşini yerim ben onun. Geçmiş olsun.

  2. Geçmiş olsun kuzuma….

  3. Kizim ateslendiginde sirkeli su yapiyordum ben de. Yaziniz cok faydali oldu. Bundan sonra daha dikkatli olacam

  4. Selam Tanla,
    Öncelikle çoook geçmiş olsun. Umarım Can artık iyidir 🙂
    6-7 kere ateş yaşamış bir anne olarak deneyimlerimi, doktorumuzla ve Mehmet Öz’ün kitabıyla sentezleyerek iletiyorum.
    İlk önce ateş nasıl ölçülür?
    Alından , bilekten ve kolkkutaltından ölçülen ateş doğru sonuç vermez. Ülkemizde sıklıkla ölçülen koltukaltı termometresine 1 derece eklemek gerekir. Ben daha doğru sonuç almak için kulaktan ölçüyorum. Kulak termometrelerinde kulak yolu üzerinden kızıl ötesi ışın gönderek ateş ölçülür. Bu yüzden daha kesin ateş ölçmek için 3 kere ateş ölçüp ortalamasını alyorum

    Ateşli durumda neler yapılır?
    İlk önce daha minik bebekler ateş karşısında daha toleranslıdır. Bunu bilerek bir rahatlıyalım. Tabii doktoru aramayı ihmal etmeden. Genelde ilk zamanlarda tecrübesiz olduğumuz için panik katsayısı artıyor 🙂 Ateş 38 derecenin altında ise kıyafetleri hafifletelim evimizi serinletelim. Anne sütü alan bebekler bol bol anneyi emmeleri gerekmekte. HEm sıvı düzeyini dengelemesi hem de anneden gelen antikorların bebeğin bağışıklık sistemine destek vermesi için.

    Buna rağmen ateş düşmediyse ılık duş, duşu tercih etmiyorsak eklemlere diresek içi, kasık, diz altı gibi bölgelere ılık suyla kompress yapalım. Kan akışı buralarda daha yoğun olduğu için çocuğumuz daha çok rahatlar.
    Eğer ateş sabitleniyorsa sorun yok bu şekilde devam ediyorum ben ama ateş yükselme eğilimindeyse 38,5 ğu geçtiği noktada (bu doktor tavsiyesi) ibuprofen içeren bir ateş düşürücü veriyorum.

    Ateşle beraber kusma varsa bu panik yapılacak bir şey yok. Tabii doktorunuzu arayın. Ama ben bunu yaşadığımda doktorum bana gülmüştü ateş düşüyor daha ne istiyorsun diye 🙂 ilk yaşadığımda ağlıamıştım bayaa ama sonra gördüm ki kusmadan sonra gerçekten rahatlıyor bebeğim. Devamlı kusmada mutlaka doktora danışın ama..

    Hah önemli bir şey!! Erkek bebeklerde özellikle kızlar için bilemeyeceğim yüksek ateşte mutlaka bezi açıp ateşten sarkan testisleri rahatlatmaya çalışın. Yüksek ateş erkekler için kritik. Zaten Erkeklerin yumurtalıkları vucut ısısını almamak için kadınlardan farklı olarak dışardalar.

    Yapılmaması gereken şeylere ben de bir şey ekleyeceğim. Mümkün olduğu kadar bebeği kucağınıza almayın. Kucakta sizin ısınız da bebeğin ateşini tetikler.
    Benim uygulamalarım bunlar. yararlı olabildiysem ne mutlu

    • Bebek ve Ben

      Teşekkür ederim Berrak. Can’ın artık ateşi yok. Ancak bugün de burnu akmaya başladı. Bugün okul pikniğine gittik. Baktım bütün çocukların burnu akıyor. Bu nedenle sanırım şaşırmamak gerek. Okul yaşantısının güzelliklerinin yanısıra, böyle faydaları da!!! var.

      Önceki deneyimimizi (6 aylıkken) saymazsak Can uzun zamandır ilk defa ateşlendi. Sanırım Kuzey’in de yanımda olmaması benim elimi ayağımı bağladı, telaşlandırdı. Ancak bundan sonra daha serinkanlı olacağımı umuyorum.

      Bir konu hakkında bilgi edindikçe insan rahatlıyor. Bu arada paylaşımların ve önerilerin için çok teşekkür ederim.

      Sevgiler

  5. Merhaba Tanla,

    Can’a cok geçmis olsun. Iyilestigine sevindim. Geçen sene oglum krese basladiginda cok sik hastalanmisti ve iyilesmesi de epey zaman almisti. Oglum ilk defa hastalandiginda ben de annelerin büyük bir kismi gibi cok panik olmustum. Cok güzel yazmissin gene Tanla, cok faydali olacagina inaniyorum. Cok iyi bir arastirma yapip bilgilenmissin. Süpersin! Benim tercrübelerim ise söyle:

    -Ates 38.5 dereceden yüksekse ve cocuk keyifsiz, bitkin, cok yorgunsa, bakislari bayginsa ates dürücü agri kesici surup verilebilir (dayanabiliyorsa keyifliyse gerek yok ama ilik dus (yumusak kese ile vücudunu silmek de iyi gelebilir, her seferinde sacini da islatmaya gerek yok bence)

    -Eger cocugunuzun pek iyi beslenmedigini düsünüyorsaniz hastalandiginda cocuklar için özel eczaneden “multivitamin” surubu/damlasi satin alip kullanabilirsiniz. Bizim aile hekimi diger doktorlar gibi kücük cocuklarin sonbahar/kis döneminde 6-7 kere hastalanmalarini (sogukalginligi )normal karsiliyor. Doktor bu “multivitamin” surubu kullanmamizi eylül ayindan mayis ayina kadar tavsiye etmisti bize. Bu arada cocuk hastayken yemek yemeye zorlanmamali Tanli’nin da dedigi gibi bol sivi ve istirahat.

    -Sunu da paylasmak isterim: Belçika devleti 3 yasina kadar devam sütü ve 6 yasina kadar VITAMIN D öneriyor.

    Benim bildiklerim bu kadar. Umarim cocuklarimiz kolay ve güzel bir sonbahar/kis mevsimi gecirirler 🙂

    Sevgilerle,

    Tanya

  6. Canım benim çok çok geçmiş olsun.Çocuklar ateşlenir,sonra iyiyleşir.Meark etme hepiniz böyle büyüdünüz.Ama sen çok da güzel araştırmışsın böyle bilinçli olarak takip etmelisin,sakin olup,telaşlanmamalısın.Şimdi iyi olduğuna sevindim çok çok geçmiş olsun kuzuma.

  7. Çoook geçmiş olsun minik Can’a.. Yazdıkların gerçekten faydalı..Ben de not ettim bir kenara,teşekkürler 😉

  8. Çok açıklayıcı ve faydalı bir yazı olmuş. Teşekür ederiz.

  9. Cok gecmis olsun Tanlacim! Güzel ve faydalı bir yazı olmuş.. Kalemine saglık..!

Sen de bir yorum yaz...

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar işaretlenmelidir *

*